Kỹ thuật Chăm sóc Dâu tằm vụ Đông: “Đòn Bẩy” cho Năng suất Vụ Xuân

Trong suốt hơn một thập kỷ đồng hành cùng bà con nông dân từ vùng dâu tằm tơ trọng điểm sông Hồng (Thái Bình, Nam Định) lên đến cao nguyên Lâm Đồng, tôi nhận thấy một tâm lý rất phổ biến: nhiều bác nông dân coi mùa Đông là mùa “nghỉ ngơi”. Bà con thường mặc kệ vườn dâu xơ xác, đợi ra Xuân ấm lên mới bắt đầu chăm bón.

Đây là một quan niệm sai lầm nghiêm trọng! Thực tế, vụ Đông chính là “thời điểm vàng” để quyết định năng suất của vụ Xuân – vụ tằm quan trọng và có giá trị kinh tế cao nhất trong năm. Nếu ví cây dâu như một vận động viên, thì mùa Đông không phải là lúc ngủ quên, mà là lúc hồi phục thể lực, tích lũy năng lượng để bứt tốc.

Bài viết này, tôi và đội ngũ chuyên gia tại ECOMCO sẽ hướng dẫn bà con quy trình kỹ thuật chăm sóc dâu tằm vụ Đông chuẩn chỉnh, tập trung vào giải pháp sinh học để tái tạo đất và trẻ hóa vườn cây.

Đặc điểm sinh lý cây dâu tằm trong mùa đông

Tóm tắt chuyên gia: Vào mùa đông (hoặc mùa khô lạnh), nhiệt độ xuống thấp và ánh sáng giảm khiến cây dâu tằm rơi vào trạng thái “ngủ đông” (Dormancy). Dòng nhựa luyện chứa dinh dưỡng sẽ rút từ thân cành về dự trữ tại bộ rễ và cổ rễ.

Để chăm sóc đúng, ta phải hiểu “tính nết” của cây. Khác với mùa sinh trưởng mạnh (Xuân – Hè – Thu) khi nhựa cây đẩy mạnh lên ngọn để nuôi lá, thì vào mùa Đông, cây dâu thực hiện một cuộc di cư dinh dưỡng ngược dòng.

Toàn bộ đường bột và dưỡng chất tích lũy được sẽ được vận chuyển xuống bộ rễ. Lúc này, bộ rễ hoạt động như một cái kho khổng lồ.

• Nếu bà con chăm sóc tốt giai đoạn này (bón lót, ủ ấm gốc), cái “kho” này sẽ đầy ắp năng lượng.
• Đến khi lập Xuân, mưa ấm xuống, dòng nhựa này sẽ bung ngược trở lại, giúp mắt mầm nảy đồng loạt, cành dâu mập mạp, lá dày và nhiều nhựa.

Ngược lại, nếu bỏ mặc cây đói ăn trong mùa đông, vụ Xuân cây sẽ bật mầm yếu, lá mỏng, hay bị “điếc” ngọn (không ra lá mới).

Kỹ thuật Đốn dâu tằm (Pruning) – Bước quan trọng nhất

Tóm tắt chuyên gia: Đốn dâu vụ Đông là kỹ thuật bắt buộc để trẻ hóa cây và điều chỉnh mùa vụ. Thời điểm vàng để đốn là sau khi cây đã rụng lá tự nhiên khoảng 15-20 ngày (thường vào cuối tháng 12 hoặc đầu tháng 1 dương lịch), khi dòng nhựa đã rút hoàn toàn về gốc.

Kỹ thuật đốn không chỉ đơn giản là chặt cành, mà là một nghệ thuật điều tiết sinh trưởng. Để nắm vững nền tảng canh tác từ đầu, bà con có thể tham khảo thêm bài viết tổng quan về kỹ thuật trồng dâu tằm năng suất cao của chúng tôi. Còn bây giờ, hãy đi sâu vào kỹ thuật đốn cho vụ Đông:

Kỹ thuật Đốn sát (Đốn đau)

Đây là phương pháp phổ biến nhất cho các vườn dâu đã đi vào kinh doanh ổn định (từ năm thứ 2 trở đi).

• Mục đích: Loại bỏ hoàn toàn thân cành già cỗi, sâu bệnh, buộc cây phải tái sinh bộ khung tán mới khỏe mạnh hơn.
• Cách thực hiện: Dùng cưa hoặc kìm cộng lực sắc bén, cắt toàn bộ thân cây, chỉ để lại phần gốc cách mặt đất 15 – 20cm.
• Lưu ý kỹ thuật:
  • Vết cắt phải ngọt, phẳng, không được dập nát hay nứt toác vỏ (nơi nấm bệnh dễ xâm nhập).
  • Nên cắt vát 45 độ để nước mưa hoặc sương không đọng lại trên mặt vết cắt gây thối lõi.

Kỹ thuật Đốn phớt (Đốn lửng)

Thường áp dụng cho các vườn dâu tằm mới trồng (dưới 1 năm tuổi) hoặc ở những vùng cần giữ cây để làm hàng rào chắn gió/giữ ẩm.

• Cách thực hiện: Chỉ cắt bỏ phần ngọn non, cành tăm, cành sâu bệnh, giữ lại khung cành chính cao khoảng 1m – 1.2m.
• Mục đích: Giúp cây con không bị mất sức quá nhiều, bảo vệ bộ rễ còn non yếu trước giá rét.

Xử lý vết cắt sau khi đốn

Tôi đã thấy nhiều vườn dâu sau khi đốn xong thì để mặc các “vết thương hở” phơi mình giữa sương muối. Hậu quả là nấm khuẩn xâm nhập, làm thối đen đoạn thân, khiến mầm xuân không thể bật lên từ các mắt ngủ gần vết cắt.

Giải pháp ECOMCO: Ngay sau khi đốn, bà con nên pha đặc Vôi bột hoặc tốt hơn là dùng quét phẩm sinh học chứa Nano Đồng + Trichoderma quét trực tiếp lên đầu vết cắt. Việc này giống như băng bó vết thương, giúp cây liền sẹo nhanh và ngăn chặn nấm bệnh tuyệt đối.

Vệ sinh đồng ruộng: Cắt đứt nguồn lây sâu bệnh

Tóm tắt chuyên gia: Vệ sinh đồng ruộng vụ Đông không chỉ là làm sạch, mà là triệt tiêu nơi trú ẩn của sâu bệnh. Mục tiêu là tiêu diệt trứng sâu, nhộng và bào tử nấm đang ẩn nấp trong tàn dư thực vật và đất, chờ mùa Xuân để bùng phát.

Thu gom và xử lý cành, lá dâu rụng

Sau một năm khai thác, vườn dâu tích tụ rất nhiều mầm bệnh (rỉ sắt, phấn trắng, trứng rầy rệp) trên các lá già rụng xuống hoặc cành dư thừa.

• Sai lầm thường gặp: Bà con thường gom lại và đốt bỏ. Việc này vừa lãng phí nguồn hữu cơ quý giá, vừa tiêu diệt vi sinh vật có lợi trên mặt đất do nhiệt độ cao.
• Giải pháp sinh học: Hãy tận dụng nguồn “rác” này! Bà con hãy băm nhỏ cành lá dâu, gom lại một góc ruộng hoặc cho vào hố ủ. Sử dụng chế phẩm vi sinh ủ phân ECOMCO (chứa Trichoderma sp.) tưới đều lên đống ủ. Sau 30-45 ngày, đống rác này sẽ biến thành phân hữu cơ hoai mục, giàu dinh dưỡng để bón lại cho cây.

Trừ cỏ dại và xới xáo đất

Mùa đông cũng là lúc bà con cần thực hiện cày xới đất giữa các luống dâu (cách gốc 30-40cm).

• Tác dụng 1: Cắt đứt rễ già, kích thích cây ra rễ mới.
• Tác dụng 2: Lật đất để phơi ải. Các loại nhộng của sâu đục thân, sâu cuốn lá thường chui xuống đất để qua đông. Việc cày lật đất sẽ đưa chúng lên bề mặt để ánh nắng mặt trời, chim chóc hoặc cái rét tiêu diệt chúng.

Chiến lược Cải tạo đất & Bón phân vụ Đông 

Bà con cứ hình dung thế này, sau một năm “vắt kiệt sức” để nuôi lá cho 5-6 lứa tằm, đất trồng cũng giống như con người sau giờ làm việc, rất cần được “bồi bổ” và nghỉ ngơi. Vụ Đông chính là lúc đất đai cạn kiệt dinh dưỡng nhất, bị chai cứng và nghèo mùn.

Nếu bà con chỉ đợi đến mùa Xuân mới bón phân (thường là NPK), thì rễ cây lúc đó mới bắt đầu ăn, sẽ không kịp cho đợt lộc đầu tiên. Vì vậy, chiến lược của ECOMCO là “Bón lót thật sâu – Ủ phân thật kỹ”.

Tầm quan trọng của việc bón lót, bón hồi phục

Bón phân vụ Đông không phải để cây ăn ngay, mà là để cải tạo cấu trúc đất và tạo nguồn dự trữ. Khi rễ cây thức dậy vào mùa Xuân, nó cần thấy “mâm cỗ” đã được dọn sẵn ngay bên cạnh. Việc này giúp cây bật mầm nhanh hơn, đồng đều hơn và đặc biệt là lá dâu vụ Xuân sẽ rất dày, nhiều nhựa.

Công thức phối trộn phân bón “Vàng” từ ECOMCO

Để biến đất chai cứng thành đất tơi xốp, bà con hãy thử ngay công thức phối trộn mà chúng tôi đã áp dụng thành công cho hàng ngàn ha dâu tại Lâm Đồng:

1. Phân chuồng hoai mục (Trâu, bò, gà): 15 – 20 tấn/ha. Đây là nền tảng để đất giữ nước và tơi xốp.
2. Lân nung chảy: 500 – 700 kg/ha. Lân giúp rễ phát triển mạnh và ấm rễ trong mùa lạnh.
3. Bộ giải pháp vi sinh ECOMCO (Trichoderma + Humic): Đây là “gia vị” không thể thiếu.
   • Trichoderma sẽ quét sạch nấm bệnh tồn dư trong phân chuồng.
   • Humic kích thích ra rễ cực mạnh và giải độc đất.

Mách nhỏ: Nếu bà con ủ phân chuồng tại nhà, hãy trộn chế phẩm Trichoderma ECOMCO vào đống ủ ngay từ đầu. Chỉ sau 30-45 ngày, phân sẽ hoai mục hoàn toàn, không còn mùi hôi và sạch mầm bệnh.

Kỹ thuật bón rãnh sâu ép xanh

Thay vì rải phân trên mặt luống (rất lãng phí vì bốc hơi), bà con hãy chịu khó làm kỹ một chút:

• Bước 1: Cày rãnh sâu 20-30cm ở giữa 2 hàng dâu hoặc hai bên tán cây.
• Bước 2: Cho cỏ dại, lá dâu rụng, thân cây đậu đỗ (nếu trồng xen) xuống đáy rãnh (gọi là ép xanh).
• Bước 3: Rải hỗn hợp phân chuồng + Lân + Vi sinh ECOMCO lên trên lớp thực vật đó.
• Bước 4: Lấp đất lại.

Cách làm này tạo ra một “kho lương thực” ngay dưới chân rễ. Mùa Xuân tới, rễ tơ sẽ ăn thẳng vào khu vực này, giúp cây dâu sung sức đến bất ngờ.

Quản lý sâu bệnh hại ẩn nấp trong mùa đông

Nhiều bà con chủ quan nghĩ rằng trời rét thì sâu bệnh chết hết. Thực tế, chúng chỉ “ngủ” (diapause) dưới dạng trứng, nhộng hoặc bào tử nấm, chờ nắng ấm là bùng phát. Diệt chúng lúc này dễ hơn gấp trăm lần so với lúc chúng đã bay nhảy.

Rệp sáp và Sâu đục thân

Rệp sáp thường chui vào các kẽ nứt nẻ của thân cây, dưới lớp vỏ sần sùi để trốn rét.

• Giải pháp: Sau khi đốn, bà con hãy dùng nước vôi đặc (hoặc dung dịch Boóc-đô) quét lên phần gốc và thân cây khoảng 50-60cm tính từ mặt đất.
• Tác dụng: Lớp vôi này giống như chiếc áo giáp, vừa bịt kín lỗ thở của rệp sáp, trứng sâu đục thân, vừa giữ ấm cho cây dâu chống chọi sương muối.

Nấm bệnh trú ngụ trong đất

Để xử lý triệt để nấm thối rễ, bà con nên tưới đẫm chế phẩm Nấm đối kháng vào gốc dâu sau khi đã làm đất và bón phân. Vi sinh vật có lợi sẽ chiếm chỗ và tiêu diệt nấm hại ngay trong lòng đất.

Nếu vườn dâu của bạn năm ngoái từng bị rệp sáp tấn công dữ dội, đừng chần chừ, hãy liên hệ ngay với ECOMCO để nhận quy trình xử lý trứng rệp mùa đông, ngăn chặn chúng bùng phát vào vụ Xuân.

Các câu hỏi thường gặp về chăm sóc dâu vụ Đông 

Dưới đây là những thắc mắc mà tôi thường xuyên nhận được từ các bác nông dân trong quá trình đi thực địa:

1. Có nên đốn dâu tằm vào những ngày rét đậm rét hại không?

Không nên. Bà con nên tránh những ngày nhiệt độ xuống dưới 13-15 độ C. Việc đốn cây tạo ra vết thương hở, gặp rét đậm cây dễ bị sốc, chết cành (tương tự như bị bỏng lạnh). Hãy chọn những ngày nắng hanh, khô ráo để tiến hành.

2. Tôi không có phân chuồng, chỉ bón phân NPK mùa đông được không?

Nếu chỉ bón NPK (phân hóa học), hiệu quả sẽ rất thấp vì mùa đông rễ cây hấp thụ kém, phân dễ bị rửa trôi hoặc bốc hơi. Hơn nữa, NPK không cải tạo được đất. Nếu thiếu phân chuồng, bà con nên tăng cường phân hữu cơ vi sinh đóng bao của ECOMCO để thay thế.

3. Dâu tằm ngủ đông bao lâu thì nảy mầm?

Thời gian ngủ đông phụ thuộc vào nhiệt độ và giống dâu, thường kéo dài khoảng 3-4 tuần sau khi đốn. Khi thời tiết ấm lên (trên 20 độ C) và có mưa xuân, cây sẽ bắt đầu nứt mắt.

Lời khuyên của chuyên gia ECOMCO cho vụ Xuân sắp tới

Thưa bà con, vụ Xuân là vụ tằm “hái ra tiền” vì tơ đẹp, giá kén cao. Sự chuẩn bị kỹ càng trong vụ Đông chính là bước đệm vững chắc nhất.

Đừng để đến khi thấy nhà hàng xóm dâu đã xanh mướt, mình mới vội vàng đi mua phân bón. Hãy bắt tay vào dọn vườn, đốn tỉa và ủ phân ngay hôm nay. Một vườn dâu sạch bệnh, đất đai màu mỡ đang chờ đợi bàn tay chăm sóc của bà con.

Và nhớ rằng, bà con không đơn độc trên hành trình này. ECOMCO luôn sẵn sàng đồng hành, mang đến những giải pháp sinh học tiên tiến nhất, giúp bà con làm nông nhàn hơn, bền vững hơn.

Kết luận

Chăm sóc dâu tằm vụ Đông không khó, nhưng cần sự tỉ mỉ và đúng kỹ thuật. Bằng cách thực hiện đúng quy trình: Đốn đau – Vệ sinh sạch – Bón lót sâu, bà con đã nắm chắc trong tay 50% thắng lợi cho vụ mùa năm sau.

Hãy để ECOMCO giúp bạn biến mùa đông lạnh giá thành sự khởi đầu ấm áp và thịnh vượng cho cả một năm canh tác.

ECOM – NÔNG NGHIỆP TRI THỨC VƯƠN TẦM THẾ GIỚI

✅ Sản phẩm sinh học 100% an toàn
✅ Tư vấn kỹ thuật miễn phí
✅ Hỗ trợ 24/7 trong quá trình sử dụng

📞 Liên hệ ngay: 0336 001 586

🌐 Website: www.ecomco.vn

Youtube :  Ecom TV

Fanpage: facebook.com/PhanthuocsinhhocEcom